ETS2, unijny system handlu uprawnieniami do emisji, ma na celu redukcję gazów cieplarnianych w sektorach dotąd nieobjętych regulacjami, jak transport i budownictwo. Koszty zakupu uprawnień przez dostawców paliw będą częściowo przeniesione na konsumentów, co może podnieść ceny paliw o 40-50 gr za litr oraz zwiększyć koszty ogrzewania dla gospodarstw domowych korzystających z gazu i węgla.
Z artykułu dowiesz się:
- Na czym polega system ETS2?
- W jaki sposób ETS2 wpływa na ceny paliw?
- Czym jest Społeczny Fundusz Klimatyczny?
ETS2 (Europejski System Handlu Emisjami 2) wprowadza istotne zmiany zarówno dla przedsiębiorstw, jak i konsumentów, kształtując nowe mechanizmy cenowe i motywując do przejścia na technologie niskoemisyjne. Planowana data wejścia systemu w życie to 2027 r., jednak może ona zostać przesunięta, jeśli w 2026 r. cena gazu przekroczy określony próg cenowy. Przesunięcie to może być wynikiem analizy, jak ceny energii wpływają na gospodarstwa domowe i przemysł, co pokazuje, jak ważna jest elastyczność w regulacjach.
Na czym polega system ETS2?
System ETS2 stanowi rozszerzenie obowiązującego dotychczas systemu EU ETS (Europejskiego Systemu Handlu Emisjami), które wprowadza mechanizmy rynkowe do nowych sektorów gospodarki. System opiera się na zasadzie „cap-and-trade” (ogranicz-i-handluj), gdzie ustalany jest maksymalny poziom emisji dla danego sektora, a przedsiębiorstwa muszą nabywać uprawnienia do emisji dwutlenku węgla w ramach tego limitu.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa sprzedające paliwa kopalne, np. dostawcy ropy, gazu czy węgla, będą zobowiązani do zakupu uprawnień do emisji dwutlenku węgla powstałego w wyniku spalania sprzedanych przez nie paliw. Nie jest to jednak podatek od dwutlenku węgla, ale system pozwoleń na jego emisję. Jeśli przedsiębiorstwo przekroczy przyznane uprawnienia, będzie musiało dokupić dodatkowe pozwolenia na rynku, co zwiększy jego koszty operacyjne. W efekcie firmy będą motywowane do redukcji emisji, aby minimalizować wydatki na uprawnienia.
Wpływ ETS2 na ceny paliw
Wprowadzenie systemu ETS2 wpłynie bezpośrednio na ceny paliw kopalnych, takich jak benzyna, olej napędowy, gaz czy węgiel. Koszty zakupu uprawnień do emisji przez dostawców paliw zostaną przeniesione na konsumentów w postaci wyższych cen. Analizy wskazują, że wzrost cen paliw może wynieść od 40 do 50 gr za litr benzyny i oleju napędowego oraz znacząco zwiększyć koszty ogrzewania dla gospodarstw domowych korzystających z gazu czy węgla.
Oznacza to, że zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa będą musiały liczyć się z wyższymi kosztami ogrzewania, transportu czy produkcji, bazujących na paliwach kopalnych.
Wzrost cen paliw spowodowany wdrożeniem ETS2 ma stanowić silny bodziec cenowy dla konsumentów, zachęcając do ograniczenia ich wykorzystania. Mimo że konsumenci nie będą bezpośrednio zaangażowani w handel emisjami, to wzrost cen energii i paliw odczują w swoich budżetach domowych. Mechanizm jest zaprojektowany tak, aby skłonić społeczeństwo do poszukiwania bardziej ekologicznych i energooszczędnych alternatyw, takich jak energia odnawialna, transport publiczny czy pojazdy elektryczne.
Społeczny Fundusz Klimatyczny – wsparcie dla najbardziej narażonych
Aby złagodzić negatywne skutki finansowe wprowadzenia ETS2 dla najbardziej wrażliwych grup społecznych, Komisja Europejska przewidziała utworzenie Społecznego Funduszu Klimatycznego. Fundusz ma na celu wsparcie osób, które najdotkliwiej odczują wzrost kosztów związanych z emisją dwutlenku węgla, szczególnie tych korzystających z emisyjnych źródeł energii do ogrzewania domów czy transportu. Fundusz będzie również wspierał projekty mające na celu poprawę efektywności energetycznej oraz transformację energetyczną regionów najbardziej uzależnionych od paliw kopalnych. Społeczny Fundusz Klimatyczny ma być dostępny od 2026 r., a Polska będzie jednym z największych beneficjentów tego programu. Pieniądze z funduszu będą przeznaczone na finansowanie projektów związanych z poprawą efektywności energetycznej oraz na inwestycje w technologie niskoemisyjne, a łączna kwota dostępna w ramach Społecznego Funduszu Klimatycznego może wynosić nawet 72 mld EUR do 2030 r.
Dowiedz się więcej: